چگونه بفهمیم سیبک فرمان خراب است؟ 5 نشانه مهم

سیستم تعلیق و فرمان خودرو، از اجزای پیچیده‌ای تشکیل شده که هر یک نقش حیاتی در ایمنی و راحتی رانندگی ایفا می‌کنند. در میان این اجزا، سیبک فرمان یکی از قطعات کلیدی است که وظیفه اتصال چرخ‌ها به سیستم تعلیق و امکان حرکت نرم و ایمن فرمان را بر عهده دارد. سلامت سیبک فرمان، مستقیماً بر روی پایداری خودرو، کنترل‌پذیری آن و در نهایت، ایمنی سرنشینان تاثیر می‌گذارد. به همین دلیل، شناخت نشانه‌ها و علائم خرابی سیبک فرمان از اهمیت بالایی برخوردار است. در این مقاله، به تفصیل بررسی خواهیم کرد که چگونه بفهمیم سیبک فرمان خراب است؟ و چه اقداماتی باید در صورت مشاهده علائم خرابی انجام داد.

پیش از آنکه به این سوال اساسی بپردازیم که چگونه بفهمیم سیبک فرمان خراب است؟، لازم بوده کمی در مورد عملکرد و اهمیت این قطعه صحبت کنیم. سیبک فرمان، در واقع یک مفصل کروی است که اجازه می‌دهد چرخ‌ها در جهات مختلف حرکت کنند (بالا و پایین، و همچنین چرخش برای فرمان‌پذیری) در حالی که همچنان به سیستم تعلیق متصل باقی بمانند. این قطعه، نیروی وارد شده از فرمان به چرخ‌ها را منتقل کرده و در عین حال، لرزش‌های جاده را جذب می‌کند تا به داخل کابین منتقل نشود.

وجود لقی یا خرابی سیبک فرمان می‌تواند به طور مستقیم بر روی موارد زیر تاثیر بگذارد:

• فرمان‌پذیری: کنترل خودرو دشوار شده و امکان داشته که فرمان به یک سمت کشیده شود.
• پایداری خودرو: خودرو در سرعت‌های بالا یا هنگام عبور از پیچ‌ها، ثبات نخواهد داشت.
• سایش لاستیک‌ها: ساییدگی نامتوازن و زودهنگام گل لاستیک شکل می‌گیرد.
• ایمنی رانندگی: در موارد شدید، آسیب سیبک منجر به از دست رفتن کامل کنترل خودرو می‌شود.

تشخیص سیبک فرمان خراب نیاز به توجه به چند نشانه کلیدی دارد. این نشانه‌ها می‌توانند به صورت تدریجی ظاهر شوند و با گذشت زمان تشدید گردند. در ادامه به بررسی دقیق این علائم می‌پردازیم:

یکی از رایج‌ترین و اولین نشانه‌ها و علائم خرابی سیبک فرمان، شنیدن صداهای غیرعادی است. این صداها معمولاً هنگام عبور از دست‌اندازها، چاله چوله‌ها یا ناهمواری‌های جاده، و همچنین هنگام پیچیدن فرمان شنیده می‌شوند.

• صدای تق‌تق یا کوبش: این صدا اغلب از ناحیه چرخ‌ها شنیده می‌شود و نشان‌دهنده لقی در سیبک است. هرچه لقی بیشتر باشد، صدای کوبش نیز شدیدتر خواهد بود. این صدا معمولاً زمانی شنیده می‌شود که وزن خودرو روی سیبک‌ها تغییر می‌کند، مثلاً هنگام ترمز گرفتن، شتاب گرفتن یا عبور از روی پستی و بلندی‌ها.
• صدای جیرجیر: در برخی موارد، سیبک فرسوده می‌تواند صدای جیرجیر تولید کند، به خصوص زمانی که روغن‌کاری داخلی آن از بین رفته باشد. این صدا بیشتر در سرعت‌های پایین و هنگام عبور از روی دست‌اندازها یا پیچیدن فرمان شنیده می‌شود.

برای تشخیص سیبک فرمان خراب از طریق صدا، سعی کنید در مکانی خلوت با سرعت پایین از روی دست‌اندازهای کوچک عبور کنید و به صداهای ورودی از چرخ‌ها دقت کنید.

چگونه بفهمیم سیبک فرمان خراب است؟ با بررسی لقی در فرمان می‌توان پاسخ این سوال را یافت! اگر هنگام رانندگی، احساس می‌کنید فرمان خودرو بیش از حد معمول لقی دارد یا خودرو تمایل به کشیده شدن به یک سمت دارد، این می‌تواند نشانه‌ای از خرابی سیبک فرمان باشد.

• بازی بیش از حد فرمان: احساس می‌کنید فرمان خودرو در مرکز خود، آزادی حرکت بیش از حد (بازی) دارد و برای حفظ مسیر مستقیم، نیاز به اصلاحات مداوم با فرمان دارید.
• کشیده شدن فرمان به یک سمت: اگر خودرو به طور مداوم به یک سمت کشیده می‌شود، حتی در جاده‌های صاف، می‌تواند نشانه‌ای از فرسودگی سیبک در همان سمت باشد. این کشیدگی می‌تواند در سرعت‌های بالا تشدید شود و رانندگی را دشوار و خطرناک کند.
• بی‌ثباتی در سرعت‌های بالا: خودرو در سرعت‌های بالا احساس "شناور بودن" یا عدم پایداری می‌کند. این موضوع به دلیل عدم توانایی سیبک در حفظ زاویه صحیح چرخ‌ها است.

بیشتر بخوانید: دلیل سفت شدن فرمان چیست؟

نشانه‌ها و علائم خرابی سیبک فرمان اغلب بر روی لاستیک‌ها نیز خود را نشان می‌دهند. سیبک‌های فرسوده، باعث می‌شوند چرخ‌ها در زاویه صحیح نسبت به جاده قرار نگیرند. این موضوع منجر به توزیع نامتوازن وزن و در نتیجه، سایش غیر یکنواخت لاستیک‌ها می‌شود.

• سایش لبه داخلی یا خارجی لاستیک: اگر مشاهده کردید که لبه داخلی یا خارجی یکی از لاستیک‌ها به طور غیرعادی و سریع‌تر از بقیه قسمت‌ها فرسوده می‌شود، این می‌تواند نشانه‌ای قوی از خرابی سیبک فرمان مرتبط با آن چرخ باشد.
• سایش موجی یا پله‌ای: این نوع سایش که به صورت الگوی موجی یا پله‌ای روی سطح لاستیک ظاهر می‌گردد، اکثراً ناشی از مشکلات در سیستم تعلیق، از جمله سیبک فرمان فرسوده است.

در نظر داشته باشید که بررسی منظم لاستیک‌ها و توجه به الگوهای سایش آن‌ها، به تشخیص سیبک فرمان خراب در مراحل اولیه کمک شایانی می‌نماید.

لرزش فرمان یا کل خودرو، به خصوص در سرعت‌های خاص، می‌تواند از دیگر نشانه‌ها و علائم خرابی سیبک فرمان باشد. در این خصوص، لرزیدن فرمان در سرعت‌های بالا بیشتر شده و رانندگی را ناخوشایند خواهد کرد. در موارد شدیدتر، ممکن است لرزش در کل کابین خودرو احساس شود. این لرزش به دلیل عدم توانایی سیبک در جذب ارتعاشات جاده و انتقال آن به سیستم تعلیق است. از سوی دیگر، اگر لرزش هنگام ترمزگیری احساس شد، علاوه بر مشکلات ترمز، می‌تواند به دلیل لقی در سیبک‌ها نیز باشد.

خواندن این مقاله را از دست ندهید: علت لرزیدن فرمان در سرعت بالا و پایین

اگر برای حفظ مسیر مستقیم، مجبور هستید دائماً فرمان را اصلاح کنید یا احساس می‌کنید فرمان بیش از حد سبک یا سنگین شده است، باید به سلامت سیبک‌ها شک کرد. می‌پرسید چگونه بفهمیم سیبک فرمان خراب است؟ با احساس کردن "بازی" یا "خلاص بودن" فرمان به راحتی می‌توان این مشکل را تشخیص داد. این بازی فرمان، به دلیل لقی در سیبک، باعث گردیده فرمان به درستی به حرکت چرخ‌ها پاسخ ندهد و کنترل خودرو دشوار شود.

علاوه بر علائم ذکر شده در بالا، می‌توان با یک بررسی ظاهری با چشم، و توجه فیزیکی ساده هم فهمید که سیبک فرمان خراب است یا خیر؟!

1. بررسی ظاهری سیبک و گردگیر آن

• پارگی یا آسیب دیدگی گردگیر: سیبک‌ها دارای یک گردگیر لاستیکی هستند که از ورود گرد و غبار، آب و آلاینده‌ها به داخل مفصل جلوگیری کرده و گریس داخلی را حفظ می‌کند. اگر این گردگیر پاره یا آسیب دیده باشد، گریس از بین می‌رود و آلاینده‌ها وارد مفصل می‌شوند که سایش سریع و خرابی سیبک فرمان را در پی خواهد داشت. این یکی از مهم‌ترین راه‌ها برای پاسخ به سوال چگونه بفهمیم سیبک فرمان خراب است؟ است.
• نشت گریس: اگر گریس از زیر گردگیر سیبک نشت کرده باشد، نشان‌دهنده پارگی گردگیر و شروع فرآیند خرابی است.

برای این بررسی، باید خودرو را با جک بالا ببرید و زیر آن را با احتیاط بررسی نمایید. چرخ‌ها را بچرخانید و سیبک‌ها را از نظر وجود پارگی در گردگیر یا نشت گریس بررسی کنید.

2. بررسی لقی با دست

این روش نیاز به کمی تجربه دارد و بهتر است توسط یک مکانیک انجام شود، اما می‌توانید با احتیاط آن را امتحان کنید:

• خودرو را با جک بالا ببرید: چرخ مربوطه را از زمین بلند کنید.
• چرخ را تکان دهید: با هر دو دست، چرخ را از بالا و پایین (ساعت 12 و 6) بگیرید و سعی کنید آن را به سمت داخل و خارج فشار داده و بکشید. اگر لقی قابل توجهی احساس کردید، می‌تواند نشانه‌ای از خرابی سیبک فرمان باشد.
• چرخ را از چپ و راست تکان دهید: همین کار را با گرفتن چرخ از طرفین (ساعت 3 و 9) انجام دهید. لقی در این جهت بیشتر مربوط به سیبک طبق یا میل فرمان است.

نکته مهم: همیشه هنگام کار زیر خودرو، از جک و پایه جک ایمن استفاده کنید.

حالا که در مورد این صحبت کرده‌ایم که چگونه بفهمیم سیبک فرمان خراب است یا خیر، باید بدانیم که دانستن دلایل خرابی سیبک فرمان مسئله‌ای مهم است که می‌تواند به پیشگیری از آن کمک کند:

• فرسودگی طبیعی: مانند هر قطعه مکانیکی دیگری، سیبک‌ها نیز دارای طول عمر مشخصی هستند و پس از مدتی استفاده، دچار فرسودگی می‌شوند.
• رانندگی در جاده‌های نامناسب: عبور مکرر از روی دست‌اندازها، چاله چوله‌ها و جاده‌های ناهموار، فشار زیادی به سیبک‌ها وارد می‌کند و عمر آن‌ها را کاهش می‌دهد.
• پارگی گردگیر: همانطور که پیشتر گفته شد، پارگی گردگیر سیبک باعث از بین رفتن روغن‌کاری و ورود آلاینده‌ها می‌شود که سریعاً به خرابی قطعه منجر می‌گردد.
• نصب غیراصولی: نصب نادرست سیبک می‌تواند منجر به خرابی زودهنگام آن شود.
• تصادفات: ضربه‌های شدید ناشی از تصادفات می‌توانند به سیبک فرمان آسیب برسانند.

هرگاه یکی از نشانه‌ها و علائم خرابی سیبک فرمان را مشاهده کردید و به مشکل مشکوک شدید، بایستی در اسرع وقت به یک مکانیک متخصص مراجعه کنید. نادیده گرفتن خرابی سیبک فرمان، مشکلات جدی‌تر و پرهزینه‌تری را بر روی دست‌تان خواهد گذاشت، از جمله:

• آسیب به لاستیک‌ها و نیاز به تعویض زودهنگام آن‌ها.
• آسیب به سایر اجزای سیستم تعلیق و فرمان.
• از دست دادن کنترل خودرو و تصادف.

اینجاست که یک مکانیک ماهر می‌تواند با ابزار و تخصص لازم، تشخیص سیبک فرمان خراب را به درستی انجام دهد و در صورت نیاز، اقدام به عوض کردن سیبک فرمان شما کند. پس از تعویض سیبک، انجام تنظیم زوایای چرخ‌ها (جلوبندی) نیز ضروری است تا از سایش نامتوازن لاستیک‌ها و مشکلات فرمان‌پذیری جلوگیری شود.

سیبک فرمان، قطعه‌ای کوچک اما حیاتی در سیستم تعلیق و فرمان خودروی شما به شمار می‌رود و سلامت این قطعه، مستقیماً بر روی ایمنی، پایداری و راحتی رانندگی تاثیر می‌گذارد. با شناخت دقیق نشانه‌ها و علائم خرابی سیبک فرمان، از جمله صداهای غیرعادی، لقی در فرمان، سایش نامتوازن لاستیک‌ها و لرزش خودرو، می‌توانید به موقع به این سوال پاسخ دهید که سیبک فرمان خراب است یا خیر؟ و از بروز مشکلات جدی‌تر جلوگیری کنید.

همیشه به یاد داشته باشید که پیشگیری و نگهداری منظم، بهترین راه برای حفظ سلامت خودرو و ایمنی شماست. با بازرسی‌های دوره‌ای و توجه به کوچک‌ترین تغییرات در عملکرد خودرو، از سفرهای خود با اطمینان خاطر بیشتری لذت ببرید.