تحلیل وضعیت واردات خودرو؛ مقایسه پرطرفدارها و قیمت‌ها

وضعیت واردات خودرو آذر 1404، مقایسه پرطرفدارها و نا محبوب‌ها

به گزارش باماشین، در نیمه پایانی سال ۱۴۰۴، بازار خودروهای وارداتی در ایران دوباره در مرکز توجه قرار گرفته است. بعد از باز شدن موقت پنجره واردات، موجی از مدل‌های چینی و آسیایی ۲۰۲۴-۲۰۲۵ روانه بازار شدند، ولی نه با قیمت پیش‌بینی‌شده، بلکه با قیمتی که فقط مرفه‌نشینان توان پرداختش را دارند. در این مقاله از رسانه باماشین، می‌خواهیم به تحلیل واردات خودرو طی ماه‌های اخیر پرداخته و به یک جمع‌بندی دقیق دست پیدا کنیم.

رشد واردات ولی با نوسان شدید

طبق گزارش رسمی، از ابتدای ۱۴۰۳ تا کنون، ده‌ها هزار خودرو وارد شده‌اند اما اجرای مقررات پیچیده گمرکی، تعرفه‌های پلکانی و تخصیص ارز دولتی باعث شده بسیاری از ثبت‌سفارش‌ها بلاتکلیف بمانند.

نتیجه این شده است که بازار وارداتی نه به اندازه وعده‌ها زنده گردیده، بلکه دچار سرگردانی و تورم ناشی از عرضه محدود است و سودی برای جامعه نداشته و در خوش‌بینانه‌ترین حالت ممکن، سود آن فقط برای سودجویان و مافیا بازار بوده است.

قیمت واقعی در بازار آزاد، چند برابر واردات رسمی

تحلیل های اخیر نشان می‌دهد قیمت نهایی برخی خودروهای وارداتی در بازار آزاد تا ۲.۵ برابر قیمت واردات رسمی رسیده است.

به زبان ساده، واردکننده‌ای خودرو را با ارز دولتی و تعرفه مقرر می‌آورد؛ اما هنگام فروش، آن را با نرخ دلار آزاد و به قیمتی بسیار بالاتر عرضه می‌کند و عدالتی را شاهد نخواهیم بود. این فاصله عظیم بین «قیمت واردات» و «قیمت بازار آزاد» بر پایه منطق اقتصادی نیست بر پایه رانت، واسطه‌گری و نرخ اجباری ارز.

مقایسه قیمت با بازار خارج، وقتی خودروی ۲۰-۳۰ هزار دلاری در دبی، ۳ برابر در ایران است

برای مقایسه در زمینه تحلیل واردات خودرو، باید بدانید همان خودرویی که در بازار دبی ۲۰ تا ۳۰ هزار دلار قیمت دارد، وقتی وارد ایران می‌شود. با ارز آزاد + تعرفه + هزینه ترخیص + سود واسطه، بین ۴۰ تا ۵۵ هزار دلار (معادل ۴ تا ۵.۵ میلیارد تومان) فروخته می‌شود. این یعنی تفاوت قابل‌توجه و تقریباً سه برابری! باید گفت هر کسی که انتظار کاهش قیمت داشت، باید بداند این ارقام همراه با پنهان‌کاری مالی و گمرکی است.

۱) خودروهای وارداتی محبوب امسال، اما با قیمت‌هایی عجیب

۱. چانگان UNI-K مدل ۲۰۲۴

          • قیمت واردات: حدود ۱.۳ تا ۱.۵ میلیارد

          • قیمت بازار آزاد آذر ۱۴۰۴: بین ۳.۳ تا ۳.۶ میلیارد

          • رضایت خریداران: بالا در آپشن‌ها، پایین در خدمات

          • تحلیل: با این قیمت، وارداتی نیست؛ عملاً «مونتاژی گران‌شده با برچسب واردات» است.

۲. هیوندای الانترا ۲۰۲۴ (نسخه کره‌ای)

          • قیمت در دبی: ۲۳,۰۰۰ دلار

          • قیمت فروش در ایران: ۴.۹ تا ۵.۳ میلیارد

          • رضایت خریداران: عالی

          • مشکل اصلی: کمبود شدید قطعه + گارانتی نامشخص

          • تحلیل: اگر الانترا قرار است ۵ میلیارد باشد، خرید کراس‌اوور چینی ۳ میلیاردی منطقی‌تر است.

۳. کیا سراتو ۲۰۲۵

          • قیمت واردات: حدود ۱.۷ میلیارد

          • قیمت بازار: ۳.۹ تا ۴.۲ میلیارد

          • رضایت خریداران: ۷۵ از ۱۰۰

          • مشکل: هر نمایندگی برای لوازم مصرفی تعرفه خاص خودش دارد!

          • تحلیل: ارزش خرید متوسط، تحمیل قیمت بالا به مصرف‌کننده.

۴. چری تیگو ۸ پرو (مدل وارداتی، نه مونتاژی!)

          • قیمت در امارات: ۲۹,۰۰۰ دلار

          • قیمت در ایران: ۴.۸ تا ۵.۴ میلیارد

          • مشکل: شباهت شدید به نسخه مونتاژی و سردرگمی خریدار

          • تحلیل: واردکننده‌ها از محبوبیت نسخه مونتاژی سوءاستفاده کردند.

۵. هاوال H6 مدل ۲۰۲۴

          • قیمت دبی: ۲۵ تا ۲۷ هزار دلار

          • قیمت ایران: ۴.۶ تا ۴.۹ میلیارد

          • رضایت: ۸۵٪

          • تحلیل: یکی از باکیفیت‌ترین وارداتی‌های امسال، اما قیمت‌گذاری فاجعه‌بار دارد.

۶. ام‌جی 5 مدل ۲۰۲۴

          • قیمت خارج: ۱۷,۵۰۰ دلار

          • قیمت بازار ایران: ۲.۸ تا ۳.۳ میلیارد

          • نقطه ضعف: کیفیت کابین متوسط

          • تحلیل: یکی از معدود گزینه‌هایی که با وجود تورم، هنوز «ارزش خرید» دارد.

کدام خودروها بدترین کیفیت را داشتند؟

با بررسی و تحلیل بازار وارداتی خودروها، به خودروهایی رسیدیم که نه‌تنها از کیفیت مطلوبی برخوردار نبوده، که حتی می‌توان آنها را در دسته بی‌کیفیت‌ها قرار داد و با قیمت دور از انتظار به دست مشتریان می‌رسند.

❌ فوتون M6 وارداتی

          • کیفیت مونتاژی بهتر بود تا وارداتی!

          • بازار از آن استقبال نکرد.

          • قیمت غیرمنطقی: ۲.۹ تا ۳.۲ میلیارد

❌ دانگ‌فنگ S50 نسخه وارداتی

          • اختلاف کیفیت شدید با تبلیغات

          • کمبود قطعه + نبود نمایندگی معتبر

          • افت قیمت شدید دست دوم

❌ فیدلیتی نسخه وارداتی

          • عملاً همان نسخه داخلی، ولی با قیمت بیشتر

          • خدمات پس از فروش محدود

جدول/ فاصله واقعی قیمت بازار ایران با قیمت دنیا

«این جدول به‌تنهایی نشان می‌دهد رانت واردات + نرخ ارز دستوری + دلالی چه بلایی سر بازار آورده است»

میزان رضایت خریداران اولیه، دو قطبی «مرفه» و «عادی»

گروه اول (خریداران پر‌پرداخت) هستند که راضی‌اند. امکانات بالا، ظاهر مدرن، آپشن و حس مالکیت لوکس، همه چیز در حد خواسته‌شان است.

گروه دوم (مشتریان متوسط) می‌باشند و خشمگین‌اند. وقتی دیدند برای یک خودروی اقتصادی چینی مثل «تیگو / هایما / لاماری» باید بیش از ۳ - ۴ میلیارد تومان بدهند، احساس کردند فروشنده وعده دروغ داده است. شکایت از قطعات، خدمات پس از فروش و قیمت دست دوم پایین آغاز شده است.

با نگاهی به نظرات مردم در فروم‌ها و شبکه‌های اجتماعی در خصوص تحلیل واردات خودرو طی ماه‌های اخیر، پیام‌های بسیاری با مضمون: «این قیمت برای چی؟»، «کی باور می‌کرد ۲۰۲۵ چینی‌ها این قدر گران شوند؟»، «چرا کیفیت خدمات پس از فروش نیست؟» و... را دریافت کردیم که خود نشان از کیفیت و شرایط خودروهای کارکرده دارند.

تأثیر واردات بر بازار داخل، انحصار یا رقابت؟

به‌سادگی نمی‌توان گفت واردات خودرو باعث رقابت و پایین آمدن قیمت داخلی می‌شود. واقعیت امروز این است که، غالب خودروهای چینی وارداتی با قیمت‌هایی بسیار بالاتر از محصولات داخلی عرضه می‌شوند؛ بنابراین رقابتی مستقیم ایجاد نمی‌کنند. اما برای مونتاژی‌کاران و خودروسازان بزرگ، ترس از افت بازار وجود دارد؛ یعنی وقتی واردات نسبی شود، خریدار می‌تواند با پول کمتر یا کمی بیشتر خودرو لوکس‌تر بخرد، پس کاهش تقاضا برای خودروهای ارزان و مونتاژی محتمل است.

بعضی تولیدکنندگان داخلی نیز ممکن است از این شرایط سواستفاده کنند و با افزایش قیمت محصولات داخلی، سود اضافی ببرند، یعنی فشار جدی بر مصرف‌کننده نهایی؛ مسئله‌ای که سابقه داشته و قابل پیش‌بینی است.

نتیجه می‌شود اینکه واردات خودرو در وضعیت فعلی، نه تنظیم بازار می‌کند، نه رقابت سالم، بلکه ترکیبی از رانت + افزایش قیمت را ایجاد و در پی داشته است.

بهترین‌ها و بدترین‌ها، کیفیت واقعی در مقابل قیمت گزاف

بر اساس گزارشات اولیه و بازخورد کاربران می‌توان اینگونه برداشت کرد که:

کیفیت نسبی خوب: خودروهای برخی برندهای معتبر چینی با خدمات پس از فروش نسبتاً قابل قبول، اگرچه قیمت بالا.

کیفیت شکسته و خدمات ضعیف: خودروهایی که توسط واردکننده‌های ناشناخته عرضه شدند، قطعات کمیاب، گارانتی بی‌ثبات، افت قیمت شدید.

بیشترین ثبت‌نام / تقاضا: کراس‌اوورهای شهری با موتور متوسط توربو (به‌ویژه مدل‌های چینی اقتصادی)، چون تقاضا برای «ظاهر لوکس + قیمت متوسط» در قشر میانی زیاد بود.

کمترین استقبال: خودروهای لوکس گران‌قیمت با تعرفه بالا و مصرف سوخت زیاد، چون خریدار ایرانی با این قیمت ترجیح می‌دهد خودرو صفر اروپایی/کره‌ای کارکرده بخرد.

چه خودروهایی بیشترین و کمترین استقبال را داشتند؟

پرطرفدارترین‌ها

          1. چانگان UNI-K

          2. ام‌جی 5

          3. هاوال H6

          4. کیا سراتو 2025

          5. چری تیگو 8 پرو وارداتی

کم‌استقبال‌ترین‌ها

          1. دانگ‌فنگ S50

          2. فوتون M6

          3. جک JS4 وارداتی

          4. فیدلیتی نسخه وارداتی

          5. برخی مدل‌های BYD کم‌آشنا

تحلیل سیاسی، وقتی واردات خودرو به بازی رانت و قدرت تبدیل می‌شود

باماشین اعتقاد دارد: آن‌چه امروز به عنوان «واردات آزاد خودرو» فروخته می‌شود، در پشت صحنه رانت عظیم، ریه‌گیری ارزی، و فشار به جیب مصرف‌کننده است.

          • وقتی تعرفه‌ها با تغییر نرخ ارز سه برابر شدند، عملاً واردات به رانت بزرگ تبدیل شد.

          • هر واردکننده‌ای که ارز دولتی گرفت و خودرو آورد، با قیمت دلار آزاد سود بالایی برد.

          • نتیجه اینکه نه بازار مصرف متعادل شد، نه رقابت؛ بلکه علامت «گران‌فروشی با مقبولیت قانونی».

در ادامه اگر دولت نتواند شفاف عمل کند (تغییر سیاست‌های ارزی و ترخیص) بسیاری از خریداران «حیرانِ خودرویی» خواهند بود.

واردات خودرو در ۱۴۰۴ اگر با شفافیت، نظارت و تعدیل تعرفه صورت می‌گرفت، می‌توانست فرصت باشد. اما آن‌چه مشاهده می‌شود: رانت، قیمت‌گذاری دلاری، واسطه‌گری و افزایش قیمت عمومی خودرو است.

باید بدانید که اگر خریدار هستید: پیشنهاد می‌دهیم، قبل از ثبت‌نام یا خرید، قیمت نهایی + خدمات + قطعات را دقیق بررسی کنید. در طرف مقابل، اگر سیاست‌گذار هستید، بدانید واردات بدون نظارت و قیمت‌گذاری شفاف، تبعیض و فساد به همراه دارد، به سود مردم نیست و باید رویه را تغییر داد. از سوی دیگر اگر تولیدکننده داخلی می‌باشید، می‌دانید که شاید در خصوص وضعیت فعلی واردات خودرو و بازار آن، مقاومت کمی اثر داشته باشد اما دیر یا زود، مصرف‌کننده به سمت خودروهای حساس به کیفیت و خدمات واقعی می‌رود و باید آماده رقابت واقعی باشید.

رانت آشکار، رقابت پنهان

تحلیل باماشین این‌ست که:

          • ارز نیمایی برای یک عده خاص تخصیص داده شد.

          • خودرو با ارز نیمایی وارد گردید، اما با قیمت دلار آزاد فروخته شد.

          • واردکننده آزاد است سودش را ۳۰۰٪ بگیرد، اما مصرف‌کننده حق اعتراض ندارد.

          • نه تعرفه‌ها منطقی است، نه نظارت گمرک شفاف.

          • واردات تبدیل به یک ماشین چاپ پول قانونی شده است.

حال اگر کسی می‌پرسد: چرا خودروهای وارداتی ارزان نمی‌شوند؟ پاسخ ساده است: چون اراده‌ای برای ارزان شدن وجود ندارد.

بر اساس بررسی‌ها، تأثیر واردات بر بازار داخلی را می‌توان اینگونه دانست:

روی خودروهای داخلی:

          • قیمت داخلی‌ها کاهش پیدا نکرد؛ حتی ۵ تا ۱۲٪ زیاد شد.

          • دلیل: خودروسازان داخلی بازار دست دوم را با دلالی بالا نگه داشتند.

روی مونتاژی‌ها:

          • فشار رقابتی روی مونتاژی‌های بی‌کیفیت زیاد شد.

          • بعضی‌ها مجبور شدند قیمت را تثبیت کنند.

روی خودروهای چینی بازار:

          • مدل‌هایی مثل جک K7 و لاماری ایما قیمت‌شان متعادل شد.

          • اما برندهای لوکس چینی همچنان نجومی‌اند.

سخن پایانی

ما در مجله باماشین، به بررسی وضعیت بازار خودروهای وارداتی پرداختیم و مسائل مهمی که وجود داشت را واضح بیان کردیم. در پایان برای جمع‌بندی صریح و بدون روتوش باید اظهار داشت واردات خودرو در ۱۴۰۴ یک فرصت نبود؛ بیشتر یک رانت سازمان‌یافته بود، کیفیت برخی مدل‌ها عالی است، اما قیمت همه‌چیز را زیر سؤال برده چرا که قیمت‌ها غیرمنطقی، سه‌برابری و بدون پشتوانه هستند و به‌ضرر مردم.

علاوه بر این، اگر شفافیت نباشد، واردات مثل سال‌های قبل خواهد بود، به زبان ساده یعنی پول از جیب مردم و سود برای چند شرکت خاص! در نهایت بازار خودرو ایران در آذر ۱۴۰۴، بیمارِ مزمنی است که فقط مسکن می‌گیرد، نه درمان.