فرق بین بنزین معمولی و سوپر چیست؟ ⛽

انتخاب سوخت مناسب یکی از مهم‌ترین تصمیمات برای حفظ عملکرد خودرو و کاهش هزینه‌هاست. بسیاری از رانندگان هنگام مراجعه به پمپ بنزین، با دو گزینه اصلی روبرو می‌شوند: بنزین معمولی و سوپر. اما واقعاً فرق بنزین سوپر و معمولی در چیست؟ آیا استفاده از بنزین سوپر همیشه بهتر است یا فقط هزینه اضافی به همراه دارد؟

اکثر خودروهای موجود در ایران، به ویژه مدل‌های داخلی و وارداتی قدیمی‌تر، با توجه به کیفیت سوخت کشور، از بنزین سوپر بهره بیشتری می‌برند. اما برای خودروهای جدید یا موتورهای با نسبت تراکم پایین، بنزین معمولی کافی است. درک تفاوت بنزین معمولی و سوپر کمک می‌کند تا موتور خودرو سالم بماند، مصرف سوخت بهینه شود و از هزینه‌های تعمیراتی غیرضروری جلوگیری کنید.

به صورت خلاصه، نکات کلیدی تفاوت بنزین معمولی و سوپر شامل موارد زیر می‌شود:

• اصلی‌ترین تفاوت در عدد اکتان است: بنزین معمولی معمولاً ۸۵-۹۰ و بنزین سوپر ۹۲-۹۵.

• بنزین سوپر احتراق آرام‌تر و تمیزتری ایجاد می‌کند.

• برای موتورهای با نسبت تراکم بالا، بنزین سوپر ضروری است.

در این مقاله جامع از مجله باماشین مرجع قیمت روز خودرو، به بررسی دقیق تفاوت بنزین معمولی و سوپر می‌پردازیم تا بتوانید بهترین نوع بنزین را برای خودروی خود انتخاب کنید.

بنزین معمولی چیست؟

بنزین معمولی سوختی بر پایه هیدروکربن است که از فرآیند تقطیر و پالایش نفت خام به‌دست می‌آید و معمولاً دارای عدد اکتان ۸۵ تا ۹۰ (بر اساس استانداردهای مختلف) است. این نوع بنزین برای موتورهای احتراق داخلی طراحی شده و به دلیل سطح اکتان متوسط، توانایی مقابله مناسب با پدیده «ناک» یا «احتراق زودرس» را دارد، اما نسبت به بنزین سوپر مقاومت کمتری در برابر این پدیده نشان می‌دهد. ترکیبات بنزین معمولی شامل پارافین‌ها، ایزومرها، آروماتیک‌ها و مقدار اندکی ترکیبات افزودنی است که به‌منظور بهبود عملکرد و کاهش خوردگی سیستم سوخت‌رسانی به آن افزوده می‌شود.

بنزین معمولی از لحاظ اقتصادی گزینه مقرون‌به‌صرفه‌تری نسبت به بنزین سوپر است و در اکثر خودروهای استاندارد و موتورهایی که نیازمند عدد اکتان بالا نیستند، بدون مشکل قابل استفاده است. با این حال، استفاده از آن در موتورهایی که طراحی آن‌ها متکی به سوخت با اکتان بالاتر است، می‌تواند موجب افزایش ناک، کاهش بازده، بالارفتن دمای موتور و استهلاک بیشتر شود.

میزان توان یک سوخت برای مقاومت در برابر فشار و دمای بالا و جلوگیری از احتراق ناخواسته، با شاخصی به نام عدد اکتان سنجیده می‌شود که برای بنزین معمولی حدود ۸۷، بنزین ویژه ۸۹ و بنزین سوپر نزدیک به ۹۵ است. هرچه این عدد بیشتر باشد، کیفیت احتراق بالاتر بوده و به همین دلیل موتورهای جدید نیازمند سوخت‌های پربازده با اکتان بالا هستند، در حالی‌ که موتورهای قدیمی به‌دلیل تراکم کمتر، چنین نیازی ندارند.

بنزین سوپر چیست؟

بنزین سوپر نیز نوعی سوخت با عدد اکتان بالاتر (حدوداً ۹۲ تا ۹۵ و یا بالاتر بر اساس استانداردهای رایج) است که به منظور کارکرد بهینه موتورهای با نسبت تراکم بالا یا موتورهایی که حساسیت بیشتری به پدیده «ناک» یا «احتراق زودرس» دارند طراحی شده است. عدد اکتان بالاتر به این معناست که بنزین سوپر مقاومت بیشتری در برابر خودسوزی ناخواسته در سیلندر دارد و اجازه می‌دهد موتور تحت فشار و دمای بالاتر با راندمان بهتری کار کند. این سوخت معمولاً ترکیبات پالایش‌یافته‌تر، آروماتیک‌های کنترل‌شده‌تر و پایداری حرارتی بالاتری دارد و اغلب مواد افزودنی آن نیز برای بهبود احتراق و کاهش رسوبات تنظیم شده‌اند.

استفاده از بنزین سوپر در خودروهایی که توسط سازنده به سوخت اکتان بالا نیاز دارند، باعث افزایش بازده، کاهش صدا و ارتعاش موتور، بهبود شتاب‌گیری و کاهش مصرف سوخت می‌شود. همچنین به دلیل احتراق کامل‌تر، میزان تولید آلاینده‌هایی مانند مونوکسیدکربن و ذرات معلق می‌تواند کمتر باشد. با این حال، در خودروهایی که موتور آن‌ها برای بنزین معمولی طراحی شده، استفاده از بنزین سوپر الزام فنی ندارد و تنها ممکن است اندکی به نرمی عملکرد موتور کمک کند.

عدد اکتان: قلب تفاوت بنزین معمولی و سوپر

عدد اکتان شاخصی است که نشان می‌دهد بنزین تا چه حد در برابر فشار و گرمای بالا مقاومت می‌کند بدون اینکه زودتر از موعد بسوزد. این پدیده زودرس سوزی را "ناک" یا "کوبش موتور" می‌گویند که می‌تواند به پیستون، سوپاپ و سیلندر آسیب جدی بزند.

باید بدانید که در کشور ما، شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی عدد دقیق اکتان را همیشه اعلام نمی‌کند، اما بر اساس گزارش‌های معتبر، تفاوت بنزین معمولی و سوپر عمدتاً در این عدد است. موتورهای اکثر خودروهای ایرانی (مانند پژو، پراید، سمند) بر اساس اکتان ۹۵ طراحی شده‌اند، بنابراین استفاده مداوم از بنزین معمولی می‌تواند در بلندمدت خسارت‌بار باشد.

فرق بین بنزین معمولی و سوپر چیست؟

بنزین معمولی و بنزین سوپر از نظر عدد اکتان مهم‌ترین تفاوت را دارند. بنزین معمولی معمولاً عدد اکتان پایین‌تری دارد و برای موتورهایی مناسب است که در آن‌ها نسبت تراکم کمتر بوده و احتمال بروز پدیده «ناک» یا احتراق زودرس پایین است. این نوع سوخت ارزان‌تر است و برای خودروهای عمومی و موتورهای متداول کاملاً قابل استفاده است. اما به دلیل اکتان کمتر، در موتورهای حساس‌تر ممکن است موجب کاهش بازده، افزایش لرزش و حرارت بیشتر شود.

در مقابل، بنزین سوپر با عدد اکتان بالاتر طراحی شده تا در برابر فشار و دمای بالا بدون احتراق ناخواسته پایدار بماند. این ویژگی باعث می‌شود موتورهایی که نسبت تراکم بالا یا فناوری پیشرفته‌تر دارند، عملکرد نرم‌تر، شتاب بهتر و راندمان بیشتری داشته باشند. همچنین اضافه‌سوزی کمتر و احتراق کامل‌تر، می‌تواند سطح آلاینده‌ها را نیز کاهش دهد. با این حال، استفاده از بنزین سوپر در خودروهایی که برای آن طراحی نشده‌اند، مزیت چشمگیری ایجاد نمی‌کند و تنها هزینه سوخت را افزایش می‌دهد.

مزایا و معایب بنزین معمولی و سوپر

برای درک بهتر فرق بنزین سوپر و معمولی، بیایید مزایا و معایب هر کدام را بررسی کنیم:

مزایای بنزین سوپر نسبت به بنزین معمولی:

• عملکرد بهتر موتور: شتاب سریع‌تر، قدرت بیشتر، به ویژه در سربالایی‌ها یا با بار سنگین.

• کاهش ناک و کوبش: موتور آرام‌تر کار می‌کند و صدای کمتری تولید می‌شود.

• تمیزکاری بهتر: رسوب کمتر در انژکتور، شمع و سوپاپ؛ عمر موتور طولانی‌تر.

• آلایندگی کمتر: احتراق کامل‌تر، خروج گازهای مضر کمتر.

• مناسب خودروهای مدرن: خودروهای وارداتی یا ایرانی جدید مانند دنا پلاس توربو و تارا.

معایب بنزین سوپر:

• قیمت بالاتر بوده و حتی گفته می‌شود تا 65 هزار تومان می‌رسد؛ و دسترسی کمتر در برخی شهرها.

• اگر موتور برای اکتان پایین طراحی شده باشد، امکان داشته قدرت کمی کاهش یابد.

مزایای بنزین معمولی:

• ارزان‌تر و در همه جایگاه‌ها در دسترس می‌باشد.

• برای خودروهای قدیمی مانند پراید یا پژو کافی و بدون مشکل است.

معایب بنزین معمولی:

• احتمال ناک در موتورهای با تراکم بالا.

• رسوب‌گذاری بیشتر، خام‌سوزی و افزایش مصرف سوخت در بلندمدت.

• آسیب به قطعات حساس مانند کاتالیزور و سنسور اکسیژن.

در جدول زیر مقایسه‌ای خلاصه آورده‌ایم:

نحوه تشخیص بنزین سوپر از معمولی چگونه است؟

یکی از سؤالات رایج، تشخیص بنزین سوپر و معمولی است. روش‌های ساده‌ای وجود دارد:

• رنگ: بنزین سوپر معمولاً بی‌رنگ یا سبز روشن، بنزین معمولی صورتی یا قرمز مایل.

• بو: بنزین سوپر بوی خشک و تندتری دارد، بنزین معمولی چرب‌تر.

• پرش قطرات: بنزین سوپر جهش بیشتری دارد (قطره‌ها بیشتر می‌پرند).

• نازل پمپ: معمولاً نازل‌های سوپر جدا و با علامت مشخص هستند.

البته بهترین راه، اعتماد به جایگاه معتبر است، اما این روش‌ها برای اطمینان بیشتر مفیدند. از طرفی با توجه به اینکه گفته می‌شود عرضه بنزین سوپر وارداتی از ۲ آذر با قیمت لیتری ۶۸ هزار تومان خواهد بود، شاید به سختی بتوان در جایگاه‌ها بنزین سوپر را پیدا کرد. برخی کاربران گزارش داده‌اند که در حال حاضر، بنزین سوپر در اکثر شهرها از جمله پایتخت، نایاب شده است!

بهترین نوع بنزین برای خودروهای ایرانی

در ایران، به دلیل کیفیت پایین سوخت و طراحی موتورها بر اساس استانداردهای قدیمی، بنزین سوپر اغلب بهترین انتخاب است اما قیمت آن فراتر از حد تصور می‌باشد و با توجه به وضعیت اقتصادی چندان مرسوم نیست. مثلاً:

• خودروهای ایران‌خودرو و سایپا (پژو ۲۰۶، سمند، دنا): سوپر توصیه می‌شود.

• خودروهای چینی یا وارداتی توربو: حتماً سوپر + مکمل اکتان.

• خودروهای خیلی قدیمی: بنزین معمولی کافی است.

در این زمینه همیشه دفترچه راهنمای خودرو را چک کنید. اگر اکتان توصیه‌شده بالای ۹۰ باشد، بنزین سوپر بزنید.

عوامل تأثیرگذار بر انتخاب بنزین را بدانید

• ارتفاع از سطح دریا: در شهرهایی مانند تهران، بنزین معمولی بهتر عمل می‌کند؛ اما در شمال کشور، سوپر لازم‌تر است.

• دما و رطوبت: در هوای گرم، اکتان بالاتر نیاز است و باید به آن توجه داشت.

• سبک رانندگی: رانندگی اسپرت = بنزین سوپر.

چگونگی تولید و ترکیبات شیمیایی

بنزین معمولی و سوپر از یک پایه مشترک (نفت خام) تولید می‌شوند، اما در بنزین سوپر افزودنی‌های ویژه‌ای برای افزایش اکتان اضافه می‌شود. در گذشته از سرب استفاده می‌شد، اما حالا مواد ایمن‌تری مانند MTBE، اتانول یا هیدروکربن‌های آروماتیک به کار می‌رود.

• بنزین معمولی: ترکیب ساده‌تر، مناسب موتورهای قدیمی با نسبت تراکم پایین (زیر ۹:۱).

• بنزین سوپر: افزودنی‌های بیشتر برای موتورهای با نسبت تراکم بالا (بالای ۱۰:۱) یا توربوشارژ.

این تفاوت باعث می‌شود بنزین سوپر احتراق یکنواخت‌تری ایجاد کند و انرژی بیشتری به پیستون منتقل شود.

جمع‌بندی: کدام بنزین را انتخاب کنیم؟

تفاوت بنزین معمولی و سوپر عمدتاً در عدد اکتان، کیفیت احتراق و تأثیر بلندمدت بر موتور است. اگر خودروی شما مدرن است یا می‌خواهید موتور سالم بماند، بنزین سوپر انتخاب هوشمندانه‌ای است. اما برای صرفه‌جویی، گاهی ترکیب (نصف سوپر + نصف معمولی) هم گزینه‌ای عملی است؛ البته این کار توصیه رسمی نیست! می‌توان در هر چند بار بنزین معمولی زدند، یک بار بنزین سوپر زد تا عملکرد موتور کمی روان‌تر و بهتر شود.

در نهایت، بهترین نوع بنزین آن است که با مشخصات موتور خودروتان همخوانی داشته باشد. با توجه به شرایط ایران ما، اکثر کارشناسان بنزین سوپر را ترجیح می‌دهند تا از هزینه‌های تعمیراتی آینده جلوگیری شود؛ هر چند که قیمت آن بالاتر از وضعیت درآمدی و اقتصادی است. نظر شما چیست؟!

بیشتر بخوانید: اشتباهات رایج زمان بنزین زدن خودرو